Polska branża meblarska, od dekad będąca niekwestionowaną wizytówką naszej gospodarki i jednym z globalnych liderów produkcji oraz eksportu, stanęła przed ścianą. Sektor, który daje pracę setkom tysięcy osób i stanowi jeden z fundamentów polskiego PKB, zamiast obiecanego wsparcia w dobie gospodarczego spowolnienia, otrzymuje kolejny potężny ciężar. Unijne rozporządzenie EUDR (European Union Deforestation Regulation), choć w teorii szczytne, w praktyce może stać się ostatnim kamieniem na plecach umęczonych przedsiębiorców, którego ci po prostu nie zdołają udźwignąć.
Warto podkreślić jedno: polscy meblarze nie są wrogami natury. Jak zaznacza Krzysztof Zimny, Członek Rady Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Producentów Mebli (OIGPM), branża od lat operuje zgodnie z najwyższymi standardami środowiskowymi i doskonale rozumie potrzebę ochrony zasobów leśnych. Problemem nie jest idea, lecz paraliżujący chaos interpretacyjny, który towarzyszy wdrażaniu nowych przepisów.
Nowe regulacje nakładają na firmy drakońskie obowiązki:
• precyzyjną geolokalizację surowca,
• budowę skomplikowanych systemów należytej staranności,
• rygorystyczną dokumentację i archiwizację danych dotyczących pochodzenia każdego kawałka drewna.
W obliczu tak gigantycznej zmiany, przedsiębiorcy zostali zostawieni sami sobie. Zamiast jasnych wytycznych ze strony administracji państwowej, firmy są odsyłane bezpośrednio do suchych tekstów rozporządzenia, których nawet eksperci nie potrafią jednoznacznie zinterpretować.
Tę informacyjną próżnię wypełniają dziś komercyjne podmioty. Rynek zalewają szkolenia, które zamiast nieść merytoryczną pomoc, często opierają się na ideologizowaniu tematu i straszeniu przedsiębiorców gigantycznymi sankcjami. W efekcie w branży narasta frustracja i poczucie głębokiej niesprawiedliwości – sektor o strategicznym znaczeniu dla państwa czuje się porzucony przez własne instytucje.
Jakby problemów było mało, nad polskimi firmami unosi się widmo tzw. gold-platingu. OIGPM alarmuje, że w projektach krajowych aktów prawnych widać tendencję do rozszerzania unijnych wymagań o dodatkowe, typowo polskie obciążenia. To prosta droga do utraty konkurencyjności na rzecz producentów z innych krajów, którzy otrzymają od swoich rządów bardziej racjonalne warunki funkcjonowania.
Zarząd OIGPM, nie widząc innej drogi, skierował oficjalne pismo do Ministra Klimatu i Środowiska, Pauliny Hennig-Kloski. Postulaty są jasne i konkretne: pilne przygotowanie praktycznych szkoleń prowadzonych bezpośrednio przez ekspertów resortu oraz organy kontrolne. Dodatkowo zapewnienie jednolitej interpretacji przepisów, która da firmom niezbędne poczucie bezpieczeństwa prawnego i rozpoczęcie realnego dialogu, który pozwoli przetrwać tej strategicznej gałęzi gospodarki okres transformacji.
Czasu jest dramatycznie mało, a termin rozpoczęcia obowiązywania nowych przepisów zbliża się nieubłaganie.
Branża, która przetrwała niejeden kryzys, dziś patrzy w przyszłość z ogromnym niepokojem, czując, że bez tarczy ochronnej ze strony państwa, unijne regulacje mogą dokończyć to, czego nie zrobiła inflacja i spadek popytu.
Patrząc na tempo prac legislacyjnych i opieszałość urzędniczej machiny, trudno nie odnieść wrażenia, że sektor meblarski walczy o życie w pojedynkę. Pozostaje więc postawić gorzkie pytanie: czy w obliczu gdy klamka w Brukseli już zapadła, a mechanizmy EUDR są już nieodwracalne, wracanie się z błagalnymi apelami do rządu o pomoc przyniesie jeszcze jakikolwiek realny efekt, czy jest to już tylko wołanie o litość nad branżą postawioną przed faktem dokonanym?
