Gospodarka surowcem
Przedstawiciele branży podkreślają, że obecny tryb wyznaczania obszarów kwalifikowanych jako „starolas” nie opiera się na standardach umożliwiających podejmowanie decyzji, które będą wiarygodne i obronione w świetle wiedzy przyrodniczej czy obowiązującego prawa. Zgłoszenia trafiają do systemu w trybie online, bez konieczności przedstawienia dowodów, analizy czy weryfikacji.
Najważniejsze zarzuty dotyczą trzech obszarów: braku jednolitej i opartej o wytyczne Komisji Europejskiej definicji starolasów, braku badań terenowych i oceny historii użytkowania lasu, braku włączenia ekspertów z zakresu leśnictwa, ekologii, gospodarki przestrzennej czy ochrony przyrody.
W praktyce oznacza to, że za starolas mogą zostać uznane obszary, które z naukowego punktu widzenia nie mają cech lasu o wysokiej naturalności – od młodników po obszary zniszczone przez wichury czy gradacje szkodników.
Sektor przestrzega, że decyzje podejmowane w takiej formule tworzą pozaprawny mechanizm, który może prowadzić do daleko idących konsekwencji zarówno dla gospodarki, jak i ludzi zatrudnionych w branżach opartych na drewnie.
Nieprawidłowe wskazanie obszarów może skutkować nieuzasadnionym wyłączaniem terenów z użytkowania i ograniczaniem dostępu do surowca.
W sytuacji, w której polski rynek już dziś mierzy się z niedoborem drewna, może to oznaczać dalsze zwiększanie różnicy między popytem a podażą, wzrost cen i konieczność importu materiału.
Sektor zwraca także uwagę na aspekt bezpieczeństwa publicznego. Obecna procedura – jak podnosi Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna – w ogóle nie uwzględnia kwestii zagrożenia pożarowego. W wielu krajach UE właśnie zaniedbania w zarządzaniu starym drzewostanem przyczyniły się do eskalacji ryzyka katastrof naturalnych.
Apel skierowany do Prezesa Rady Ministrów nie zmierza do wstrzymania ochrony cennych ekosystemów, lecz do jej usystematyzowania. Sektor podkreśla, że ochrona przyrody powinna być skuteczna i wiarygodna, ale musi być prowadzona w sposób zrównoważony – z poszanowaniem wiedzy, zasad prawa i realnych potrzeb gospodarki drzewnej.
W piśmie wskazano kilka najważniejszych oczekiwań: zawieszenie trwającej procedury do czasu opracowania profesjonalnych standardów, dostosowanie kryteriów kwalifikacji do wytycznych Komisji Europejskiej, zapewnienie transparentności procesu, włączenie do prac ekspertów różnych dziedzin, zbudowanie systemu, który pozwoli podejmować decyzje o ochronie na podstawie danych i analiz, a nie anonimowych zgłoszeń.
Zdaniem wnioskodawców to jedyny sposób, aby działania podejmowane pod hasłem ochrony przyrody nie przyniosły odwrotnego efektu – osłabienia krajowego przemysłu drzewnego, który dziś pozostaje jednym z najważniejszych sektorów polskiej gospodarki.
Koalicja podkreśla, że zrównoważona gospodarka leśna opiera się właśnie na równowadze – las ma być chroniony, ale jednocześnie ma pełnić funkcje społeczne i gospodarcze, także te związane z produkcją.
Autorzy listu nie kryją, że branża znajduje się w „punkcie krytycznym”, w którym decyzje administracyjne mogą w widoczny sposób wpłynąć na kondycję sektora, jego konkurencyjność i siłę na rynku międzynarodowym.
Dlatego apel – jak podkreślają – nie jest protestem, lecz propozycją uporządkowania systemu tak, aby zarówno przyroda, jak i gospodarka nie były narażone na skutki nieprzemyślanych decyzji.
