Gospodarka leśna
[vc_row][vc_column][vc_column_text]
[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Między rokiem 1990 a 2021 pozyskanie drewna w Polsce wzrosło aż o 140 proc., za to na ochronę przyrody Lasy Państwowe przeznaczyły w 2022 r. jedynie 0,4 proc. przychodów. Jednocześnie od końca 2022 r. coraz więcej regionalnych dyrekcji LP rezygnowało ze szczelnej i szczegółowej certyfikacji FSC. Dotychczas większość lasów objęta była dwoma systemami certyfikacji: FSC i PEFC, ale w związku z ostatnimi decyzjami o odchodzeniu od FSC, pozostał głównie certyfikat PEFC. W oficjalnych komunikatach Lasy Państwowe i Ministerstwo Środowiska tłumaczą, że systemy FSC i PEFC są równorzędne, ale szczegółowa analiza porównawcza obu systemów przeprowadzona przez ekspertów z WWF Polska udowadnia, że tak nie jest.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Fundacja WWF Polska w oficjalnym liście zaapelowała również do dyrektora Lasów m.in. o ochronę obszarów leśnych oraz objęcie certyfikacją FSC wszystkich terenów zarządzanych przez LP. Pod apelem podpisało się już ponad 30 tys. Polaków, którzy chcą chronić swoje lasy.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]
Certyfikacja gospodarki leśnej powinna być potwierdzeniem, że dany las zarządzany jest w sposób zrównoważony i tym samym dba się w nim o wartości przyrodnicze, społeczne i ekonomiczne.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]- Aby dokładnie porównać certyfikaty FSC i PEFC, opracowaliśmy narzędzie oceny certyfikacji – Certification Assessment Tool – które ocenia jakość danego systemu (zasady i reguły rządzące systemem) oraz poziom ochrony oferowany przez standard (jakie wymogi muszą spełnić podmioty chcące uzyskać certyfikat). Tym narzędziem zbadaliśmy zarówno FSC, jak i PEFC. W naszej analizie FSC miało wyższe niż PEFC oceny we wszystkich ośmiu kategoriach, z maksymalnymi (lub niemal maksymalnymi) notami za wymaganiami dotyczącymi troski o jakość gleb i wody, relacje ze społecznościami lokalnymi, ochronę różnorodności biologicznej i zabezpieczanie praw pracowniczych.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Zwłaszcza w tych dwóch ostatnich wymiarach PEFC osiągnęło wyraźnie gorsze oceny – mówi Marta Chrzanowska z Fundacji WWF Polska.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]
FSC zdobyło niemal maksymalne noty we wszystkich pięciu przebadanych przez WWF obszarach: misji i zarządzania, tworzenia standardów, procesu certyfikacji i transparentności oraz procedur akredytacji i certyfikacji łańcucha dostaw. System PEFC tylko w dwóch aspektach (ustanawiania standardów i certyfikacji łańcucha dostaw) uzyskał porównywalne oceny. Co więcej, system FSC zawiera wiele mechanizmów mających na celu ochronę: różnorodności biologicznej, gatunków zagrożonych, obszarów wodochronnych i glebochronnych, wartości kulturowych i religijnych, bo wymaga od zarządców lasów m.in. mapowania, ochrony i monitorowania HCV (z ang. High Conservation Values, czyli Szczególnych Wartości Ochronnych), a także wyznaczania lasów o takich wartościach i stosowania „podejścia ostrożnościowego” w celu zapobiegania utraty tych wartości. W PEFC brakuje procedur ustanawiania i ochrony obszarów o szczególnych wartościach ochronnych.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]
Transparentność to kluczowa cecha każdej certyfikacji. System FSC nie tylko określa zasady, ale wręcz wymaga konsultacji z różnymi grupami interesariuszy podczas procesu certyfikacji, a także umożliwia udział w audycie stronom trzecim. Pełne, szczegółowe raporty z audytów są ogólnodostępne w specjalnej bazie na stronie FSC. Audyty PEFC nie posiadają procedur przewidujących obecność obserwatorów zewnętrznych, a raporty z audytów nie są publikowane bądź dostępne są jedynie podsumowania niektórych audytów. Co więcej, FSC wprowadza klarowne i rozbudowane zasady unikania konfliktu interesów podczas całego procesu certyfikacji – przykładowo, osoby doradzające danemu podmiotowi nie mogą przez kolejne trzy lata uczestniczyć w audycie, certyfikacji czy rozwiązywaniu sporów dotyczących tego podmiotu. Zasady PEFC wprowadzają tylko ogólną regułę bezstronności certyfikujących. Prowadzi to do sytuacji takich jak miały miejsce w Polsce, gdzie audyt certyfikatu PEFC w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie przeprowadzili pracownicy innej regionalnej dyrekcji, a Polskie Centrum Akredytacji (Niezależny Podmiot Akredytacyjny w systemie PEFC w naszym kraju) uznał, że nie wystąpił konflikt interesów.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]
Zarządzaniem systemem certyfikacji leśnictwa w systemie PEFC na terenie Polski zajmuje się Instytut Badawczy Leśnictwa (IBL), który jest członkiem PEFC Council i właścicielem polskiego systemu certyfikacji PEFC. IBL jest państwową jednostką organizacyjną nadzorowaną przez Ministra Klimatu i Środowiska, czyli tego samego ministerstwa, pod które podlegają Lasy Państwowe. Budżet IBL jest istotnie zależny od środków pochodzących z Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. W 2022 r. środki z PGL LP stanowiły nawet ponad 50 proc. przychodów IBL.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]IBL powołuje Radę PEFC Polska, która jest organem inicjującym, opiniodawczym i doradczym w zakresie zarządzania polskim systemem certyfikacji leśnictwa w ramach PEFC oraz nadaje jej regulamin. Członkami Rady są w większości Lasy Państwowe (generalna i regionalne dyrekcje, nadleśnictwa, zespoły ochrony lasu), stowarzyszenia leśne (związane z LP), firmy i izby gospodarcze związane z przemysłem drzewnym, firmy certyfikujące oraz wydziały leśne trzech uczelni.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]W sumie na 42 członków 22 (52 proc.) reprezentuje Lasy Państwowe.
Zarząd Rady PEFC Polska ma w składzie przewodniczącego z Instytutu Badawczego Leśnictwa. W skład Zarządu wchodzą jeszcze reprezentanci LP, pracownik firmy prywatnej, dwie osoby reprezentujące stowarzyszenia leśne (jedna z nich pracuje w LP, druga na uczelni) i pracownik naukowy. W sześcioosobowym Zarządzie dwie osoby reprezentują Lasy Państwowe a jedna, przewodniczący, instytucję zależną od środków LP i podległą pod to samo ministerstwo.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]
Tymczasem FSC International jest właścicielem krajowych standardów i koordynuje procesy ich rewizji, w tym czuwa nad harmonogramem prac podczas opracowywania standardów, i finalnie akceptuje ich propozycje. FSC International nie jest zależne od instytucji rządowych jakiegokolwiek kraju, w tym od instytucji polskich.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]
